Les particules fines entrent avec le trafic du dehors, mais naissent tout autant à l’intérieur : le poêle à bois, la poêle sur le feu, les bougies. Les PM2,5 désignent les particules de moins de 2,5 micromètres, et celles-là traversent un filtre d’aspirateur ordinaire sans difficulté. Un filtre HEPA les arrête. Regardez, en comparant, s’il y a un capteur de particules intégré avec mode automatique : l’appareil monte alors de lui-même en régime quand la valeur grimpe. La fiche produit indique, modèle par modèle, si ce capteur est présent.
In 3 stappen naar het juiste model: op basis van m³, gebruik en geluidswens.
Geen producten gevonden met deze filters.
Fijnstof is niet het stof dat je van de kast veegt. Het zijn deeltjes die zo klein zijn dat ze urenlang blijven zweven en diep in je longen komen. Een deel waait van buiten naar binnen, een groter deel maak je zelf: de houtkachel, de koekenpan, een kaars, de stofzuiger. Een luchtreiniger met een echt HEPA-filter haalt die deeltjes uit de lucht in plaats van ze rond te blazen. Verder doet niets in huis dat.
| Fractie | Deeltjesgrootte | Wat er zoal in zit | Hoe ver het komt |
|---|---|---|---|
| PM10 | Kleiner dan 10 µm | Opwaaiend stof, pollen en pollenfragmenten, schimmelsporen, band- en remslijtage | Neus, keel en de bovenste luchtwegen |
| PM2,5 | Kleiner dan 2,5 µm | Verbrandingsdeeltjes uit houtkachel, verkeer en bakken; roetdeeltjes; secundair gevormd stof | Tot in de longblaasjes |
| PM1 en ultrafijnstof | Kleiner dan 1 µm | Roet, kaarsvet- en bakdampen, deeltjes uit printers en verbrandingsprocessen | Longblaasjes en verder de bloedbaan in |
Indeling volgens de gangbare definities van de WHO en het RIVM: de fracties overlappen, want PM10 bevat PM2,5 en PM2,5 bevat PM1. De kolom met bronnen is geen uitputtende lijst, maar noemt de bronnen die in een Nederlandse woning het meeste bijdragen.
Buitenlucht is de basis. Verkeer levert allang niet meer alleen uitlaatgassen: het meeste komt inmiddels van remmen, banden en het wegdek, en dat gaat niet weg als de auto’s elektrisch worden. Die deeltjes komen je huis binnen via ventilatieroosters, kieren en elke keer dat de deur opengaat.
Binnen komen daar bronnen bij die veel dichterbij zijn. Het RIVM noemt houtstook door huishoudens een van de belangrijkste binnenlandse bronnen van fijnstof. Bij een kachel of open haard gaat het niet alleen om wat er buiten uit de schoorsteen komt: bij het aanmaken en bij elke keer dat het deurtje opengaat om bij te vullen, komt er een piek in de kamer zelf.
Verder is bakken en braden op hoog vuur een van de grootste pieken die je thuis meet. Kaarsen en stofzuigen zonder goed filter komen daarna. Wie het meet, ziet meestal dat de gemiddelde waarde binnen keurig is en dat de klap in een paar korte momenten per dag zit. Op precies die momenten is de luchtreiniger het verschil tussen twintig minuten of twee uur verhoogde waarden.
Meten voordat je kiest
Fijnstof is onzichtbaar en reukloos, dus zonder meter gok je. Een eenvoudige PM2,5-meter uit onze meetapparatuur laat binnen een uur zien wat er in jouw kamer gebeurt: waar de pieken zitten, hoe hoog ze komen en hoe snel de luchtreiniger ze wegwerkt. Dat is meteen het antwoord op de vraag welke stand je nodig hebt. Achtergrond en meetmethode staan in fijnstof in huis en luchtkwaliteit in huis meten.
De WHO scherpte haar advieswaarden in 2021 flink aan en houdt nu 5 µg/m³ als jaargemiddelde voor PM2,5 aan, met 15 µg/m³ als daggemiddelde. Voor PM10 is dat 15 µg/m³ per jaar en 45 µg/m³ per dag. De Europese grenswaarden die nu gelden liggen daar ruim boven: 25 µg/m³ per jaar voor PM2,5 en 40 µg/m³ per jaar voor PM10. De herziene Europese richtlijn brengt die waarden richting 2030 omlaag, dichter naar het WHO-advies toe.
Twee dingen om bij die getallen in het hoofd te houden. Ze gelden voor buitenlucht, en er is geen drempel waaronder fijnstof aantoonbaar onschadelijk is. Minder is altijd beter. En het zijn gemiddelden over een jaar of een etmaal, terwijl je binnen vooral te maken hebt met korte pieken die veel hoger liggen. Wat een gezonde waarde is voor de meter in je woonkamer, staat uitgewerkt op PM2,5: wat is een gezonde waarde?
Twee dingen bepalen of een luchtreiniger fijnstof daadwerkelijk uit je kamer krijgt. Het filter bepaalt wat hij eruit haalt, de luchtopbrengst bepaalt hoe snel.
Filterklasse. Voor fijnstof wil je een filter met een H-klasse volgens EN 1822: H13 houdt minimaal 99,95 procent tegen, H14 minimaal 99,995 procent. Die norm test op de moeilijkste deeltjesmaat, rond 0,1 tot 0,3 micrometer. Grotere deeltjes zoals pollen en kleinere deeltjes zoals roet vangt hetzelfde filter juist makkelijker af, en daarom is ultrafijnstof geen zwakke plek van HEPA. HEPA-type en HEPA-like zijn geen klasse. Die woorden zeggen niets. De modellen met een gecertificeerd filter staan bij HEPA-luchtreinigers.
CADR. De clean air delivery rate zegt hoeveel gefilterde lucht er per uur je kamer in gaat, in kubieke meter. Reken op vier tot vijf keer de inhoud van de ruimte per uur. Een woonkamer van 30 m² met een plafond van 2,6 meter is 78 m³, dus zoek je 310 tot 390 m³ per uur. Kijk daarbij naar de opbrengst op een stand die je bij aanwezigheid ook echt aandurft, niet naar het cijfer op de turbostand.
Rook is het geval waarin filtratie alleen niet genoeg is. Houtrook en sigarettenrook bestaan uit deeltjes én uit gassen, en gasmoleculen gaan dwars door een HEPA-filter heen. Daar heb je een actief koolstoffilter naast nodig. Welke filters bij welk toestel horen staat bij filters en accessoires.
Ja, mits er een gecertificeerd HEPA-filter in zit en hij genoeg lucht verplaatst voor de ruimte. Een filter met een H-klasse houdt minimaal 99,95 procent van de moeilijkste deeltjesmaat tegen, en de fijnstoffracties liggen daar aan beide kanten omheen. Wat hij niet kan, is de aanvoer stoppen: draait de afzuigkap niet terwijl je bakt, dan blijft de bron gewoon produceren.
H13 is voor een woonhuis ruim voldoende. H14 komt uit laboratoria en operatiekamers, kost meer en geeft meer luchtweerstand, wat zich vertaalt in meer geluid bij dezelfde opbrengst. Belangrijker dan de sprong van H13 naar H14 is dat er überhaupt een klasse op het filter staat en niet alleen het woord HEPA op de doos.
Tegen de deeltjes wel, en dat is het grootste deel van het probleem. Tegen de gassen en de geur niet: daarvoor moet er een actief koolstoffilter naast het HEPA-filter zitten. Zet hem aan voordat je het deurtje opendoet om bij te vullen, want daar zit de piek.
Juist goed. Het misverstand is dat een filter een zeef zou zijn waar kleinere deeltjes doorheen glippen. Zo werkt het niet: heel kleine deeltjes bewegen grillig door de lucht en botsen daardoor vanzelf tegen de vezels aan. De lastigste maat ligt rond 0,1 tot 0,3 micrometer, en dat is precies de maat waarop EN 1822 test. Alles wat kleiner is, gaat er beter uit.
Bij smog, een drukke straat of een buurman die stookt is de kamer dichthouden en filteren inderdaad de betere keuze. Ventileren blijft nodig voor vocht en CO2, alleen kies je het moment: liever een kwartier flink doorluchten op een rustig moment dan een raam dat de hele dag op een kier staat aan de straatkant.
Door te meten. Zet een PM2,5-meter in de kamer, kook een keer zonder luchtreiniger en een keer met, en kijk naar het verschil in hoogte van de piek en in de tijd die het kost om terug te zakken. Dat is directer bewijs dan welke specificatie ook, en het vertelt je meteen welke stand je nodig hebt. De meters staan bij meetapparatuur.
Sneller dan de opgave. Fabrikanten rekenen op zes tot twaalf maanden bij normaal gebruik; in een huis met een houtkachel, rokers of een drukke weg voor de deur zit je aan de onderkant van die marge. Het voorfilter mag je afzuigen of uitspoelen, en dat verlengt de levensduur van het HEPA-filter erachter merkbaar.
In een labopstelling halen luchtreinigers indrukwekkende cijfers. Thuis hangt het resultaat af van de kamer, de stand waarop hij draait en waar het vuil vandaan komt. Wat de…
Lees meer
Niet het duurste model wint, maar het model dat bij jouw kamer past. Reken met het luchtdebiet, kijk naar de filterklasse en let op het geluid, en je…
Lees meer
L’OMS recommande 5 microgrammes par mètre cube en moyenne annuelle pour les PM2,5, et 15 sur 24 heures. La valeur limite européenne est nettement au-dessus. Ce que ces…
Lees meerSchrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang handige tips voor een gezond binnenklimaat, inspiratie voor jouw woning én exclusieve aanbiedingen direct in je mailbox.
